Kültür Merkezleri

GİRİŞ

Geçmişten günümüze her dönemde ibadet, ticaret, eğlence ve benzeri amaçlarla bir araya gelebilmek için insanoğlu toplanma yerlerine ihtiyaç duymuştur. Romalılar amfitiyatro yapılarını eğimden yararlanarak spor ya da tiyatro oyunlarını birlikte izleyebildikleri, sosyal alan olarak tasarlarken; Yunanlılar tapınaklarını içinden geniş açıklık geçen, tüm kente hizmet eden ve insanları bir araya getiren ibadet mekanı olarak tasarlamışlardır. Osmanlılar külliyelerini sadece dini yapı olarak kullanmamışlardır.

Bunun yanı sıra eğitim fonksiyonunun daha ağır bastığı ve toplumsal törenlerde bir araya geldikleri sosyal kültürel mekan olarak da kullanmışlardır. Eğitim, dinlence ve eğlence gibi sosyal etkileşim için kurulan kültür merkezleri; sanatsal etkinliklerle ve taşıdığı değerlerle günümüz kentlisinin sosyal hayatının önemli bir parçasıdır. Bu mekanlar toplumsal yaşamın getirdiği değişime ayak uydurabilmek için değişerek yeni ihtiyaçlara da ev sahipliği yapmaktadır. Bu bağlamda asıl işlevi insanları bir araya getirmek olan kültür merkezleri zemin kotunda kentle birleşen kamusal alanlar olmalıdır. Zemin kotunda meydanlaşarak insanları içine davet etmelidir. Buna zıt olarak günümüzde; toplumsal değişim, kentleşme, küreselleşme, değişen politik sebepler, gelişen teknoloji, farklılaşan ve özelleşen mekan kullanımı ile birlikte kültür merkezleri de çevreden daha çok yalıtılmakta ve içe doğru kapanmaktadır. İşlevsel özelleşme ile artık geniş çok amaçlı salonlara ihtiyaç duyulmaması ve/veya bilgisayar teknolojisiyle tüm işlevleri içinde çözülme esnekliğinde tasarlanarak meydanlaşamadan küçük parsellere sığmak zorunda kalması kültür merkezlerini ve kullanıcıyı, aslında olmadığı kadar, kentten koparmaktadır. Kültür merkezlerinin işlevsel içeriği göz önünde tutularak, değişen yapısına bakıldığında, Cumhuriyetin ilanı ve bununla birlikte değişen toplumsal yapıyla halkın bir araya geldiği ilk sosyal-kültürel bina tipolojisi olarak karşımıza “Halkevleri” çıkar. Sonraki süreçte bu yapılar “Semt Konağı”, “Toplum Merkezi”, “Yaşam Merkezi”, “Sanat Merkezi”, “Kültür Evi”, “Kültür Sitesi”, “Fuar ve Kongre Merkezi” gibi bina tipolojileriyle oldukça çeşitlenmektedir.

KÜLTÜR MERKEZİ NEDİR?
Milli kültürün tanıtılması çerçevesinde, toplantılar, sergiler, kurslar, gösteriler, yarışmalar, sesli ve görüntülü programlar düzenlemek; okuma alışkanlığını ve fikir faaliyetlerini geliştirici çalışmalar yapmak, hologram ve yerel etnografya galerileri açmak ve bu amaçla özel ve tüzel kişiliği haiz kurum ve kuruluşlarla ulusal ve uluslararası düzeyde işbirliği yapmak üzere tasarlanmış üstyapılardır.
Kültür merkezlerinde, yukarıdaki faaliyetleri gerçekleştirebilmek için,
⦁ Çok amaçlı salon
⦁  Konferans salonu
⦁  Fuayeler
⦁  Okuma salonları
⦁  Sergi salonları
⦁  Bale ve folklor çalışma mekanları
⦁  Müzik çalışma mekanları
⦁  Kurs atölyeleri
⦁  Teknik mekanlar
⦁  Hizmet birimlerinin yer aldığı mekanlar bulunmaktadır.

Kültür merkezlerinden Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü’nce her yıl Nisan ayında yayımlanan “süreli kullanım yönergesi”nde belirlenen kurallar dahilinde ücretli veya ücretsiz yararlanılabilir.
Kültür Merkezi yapılarında yer alan fonksiyonlar nelerdir?

İhtiyaç programlarının hazırlanmasında, kültür merkezlerinin yapılacağı il ya da ilçenin nüfusu, kültürel, sosyal ve tarihi yapısı ve buna bağlı olarak ihtiyacı duyulan etkinliklerin nitelikleri belirleyici ölçütler olmaktadır. Kültür merkezi yapılarında yer alan fonksiyonları, genel olarak şu başlıklar altında toplamak mümkündür.